NATO Zirvesi: Ukrayna Üyeliği ve Siyasi Huzursuzlukların Gölgesinde başlıyor

0
24

Geçen yıl Litvanya’nın Vilnius kentinde yapılan NATO zirvesinde yaşananların tekrarlanmaması için Washington’daki 2024 zirvesi çok daha yakından koordine edildi. Çok sayıda Avrupalı yetkili planlamanın normalden aylar önce başladığını söyledi. 

Geçen yıl Litvanya’nın Vilnius kentinde yapılan NATO zirvesinde Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, ülkesinin üyelik için bir zaman çizelgesi alamaması üzerine ittifakı internet üzerinden eleştirmişti.

Avrupa’da NATO’nun inatçı bir savunucusu olan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, parlamento seçimlerinin ardından alt meclis olan Ulusal Meclis’in aşırı soldan aşırı sağa doğru bölünmesiyle siyasi tıkanıklık yaşıyor. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, geçen hafta Kiev’de Zelenskyy ile bir araya gelirken kısa bir süre sonra Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i ziyaret etti. Daha önce Avrupa’nın Ukrayna’ya yardımını ağırdan alan Orban, ziyaretlerini bir barış misyonu olarak çerçeveledi ancak Ukrayna’nın barış müzakerelerinden önce ateşkes ilan etmesini önermesi, Kiev’den soğuk bir yanıt aldı.

NATO için daha da endişe verici olan ise ana destekçisinin durumu. ABD Başkanı Joe Biden, iki hafta önce yaşanan feci bir tartışmanın ardından ülkesindeki krizi kontrol altına almaya çalışıyor. İttifakı desteklemek, Biden’ın imza attığı konulardan biriydi. Şimdi ise kendi partisinden pek çok kişi, onun aday bile olmaması gerektiğini söylüyor ki bu da NATO şüphecisi Donald Trump’ın başkanlığa dönüşünü daha olası hale getiriyor.

Sonuç olarak, NATO 75. yaş gününde bölünmüş durumda. Üyelik ve harcamalar gibi bazı ölçütlere göre ittifak her zamankinden daha güçlü. Yine de pek çok üye, bir yandan kendi güvenliklerini korumaya çalışırken diğer yandan Kiev’e verdiği desteği “Trump’a kanıtlamanın” yollarını arıyor. Bu yıl daha ortak bir mesaj verilmesine ve Ukrayna için büyük bir paket hazırlanmasına rağmen Avrupalı yetkililer, siyasi durumun dikkat dağıtıcı bir unsur olduğunu kabul ediyorlar.

ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, Cuma günü gazetecilere yaptığı açıklamada müttefiklerin “Ukrayna’nın geleceğinin NATO’da olduğunu yeniden teyit edeceklerini ve NATO’nun Ukrayna’ya yönelik askeri, siyasi ve mali desteğini nasıl artırdığımız konusunda önemli yeni duyurular yapacaklarını” söyledi.

Yetkili, “Washington zirvesi [Rusya Devlet Başkanı Vladimir] Putin’e, Ukrayna’yı destekleyen ülkeler koalisyonundan daha uzun süre dayanabileceğini düşünüyorsa çok yanıldığı yönünde güçlü bir sinyal gönderecek” ifadelerini kullandı.

Üç Parçalı Destek Paketi ve NATO’nun Yeni Rolü

NATO zirvesinde en büyük konu Ukrayna’ya destek vermek olacak. Toplantılar öncesinde yetkililer ve analistler üç parçalı bir paketin ana hatlarını çizdiler. İlk parça ekipman olacak ve muhtemelen Kiev için acilen ihtiyaç duyulan hava savunma sistemleri ve önleyicileri içerecek. NATO da bu süreçte daha büyük bir rol üstlenecek. ABD, Savunma Bakanı Lloyd Austin tarafından her ay düzenlenen bir toplantıyla bu çabalara öncülük etti. Ukrayna Savunma Temas Grubu, yaklaşık 100 milyar dolarlık yardımın toplanmasına ve yönlendirilmesine yardımcı oldu. İttifak şimdi bu görevlerden bazılarını üstleniyor.

Haziran ayında NATO, Almanya’da 700 personelden oluşan bir komutanlık kurulduğunu ve bu komutanlığın Ukrayna’ya yapılacak yardımların yönlendirilmesine yardımcı olacağını açıkladı. Zirveden önce, adının açıklanmaması kaydıyla gazetecilere konuşan Avrupalı bir yetkili, bu grubun zamanla daha fazla yetki alacağını söyledi.

Ukrayna’nın Üyeliği ve Nihai Bildiri

Paketin son parçası da nihai bildiride Ukrayna’nın üyeliği konusunda ne söyleneceği. Heyetler hala bunun nasıl ifade edileceği konusunda pazarlık yapıyor – bir “köprü”, “geri dönülmez” bir yol ya da bu ikisinin bir kombinasyonu şeklinde bir nihai açıklama olabilir. Fakat Ukrayna’daki pek çok kişi, bu açıklamaların asıl meseleyi ıskaladığını düşünüyor. Ukrayna Parlamentosu Dış Politika Komitesi Başkanı Oleksandr Merezhko, “Muhtemelen ortak NATO daveti almayacağımızı biliyoruz” dedi. “Asıl soru bunun yerine ne alacağımız” şeklinde konuştu.

Zelenskyy, geçen hafta yazdığı bir yazıda hava savunması, üyelik ve güvenlik anlaşmaları konusunda “iyi şeyler olacağı” tahmininde bulundu.

NATO’nun müjdeli haberleri de olacak. GSYİH’nın en az %2’sini savunmaya harcayan üye sayısı rekor düzeye ulaştı. On yıl önce sadece üç olan bu sayının bu yıl 23’e ulaşması bekleniyor. İsveç, Mart ayında uzun bir katılım sürecini tamamlayarak NATO’nun yeni üyesi oldu. Eski Hollanda Başbakanı Mark Rutte, Haziran ayında yeterli desteği alarak yeni genel sekreter seçildi.

Siyasi Huzursuzluk ve Gelecek Korkuları

Bununla birlikte, birçok analist ve yetkili, zirveyi çevreleyen siyasi huzursuzluğun işi daha da zorlaştıracağını belirtti. Zayıflamış bir Amerikan ve Fransız başkanının görüntüsünün, gerçek politika tartışmalarından dikkati dağıtıp dağıtmayacağı sorusuna bir Avrupalı yetkili “evet” diye cevap verdi.

Dolayısıyla, dikkatle koordine edilen mesajlara rağmen, ittifakın pek çok üyesi Washington’a güvence arayışıyla gelecek. Hatta bazıları, kampanyalarıyla ya da Heritage Foundation gibi muhafazakar düşünce kuruluşlarıyla görüşerek, ikinci bir Trump döneminin yaratacağı sarsıntıya karşı korunmaya çalışacak.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here